Traduzido por Victor Mattos
ओं अथ पञ्चदशोऽध्यायः ।
ओम् — ind. — Om
अथ — ind. — agora
पञ्चदशः — m. 1/s ( पञ्चदश ) — décimo quinto
अध्यायः — m. 1/s ( अध्याय ) — capítulo
Om, agora [será abordado] o décimo quinto capítulo.
श्रीभगवानुवाच ।
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥१॥
श्रीभगवान् — m. 1/s ( श्री + भग-वत् MKD ) — Śrībhagavat¹
उवाच — v. 3/s p.per. ( √वच् 2P ) — [ele] falou
ऊर्ध्वमूलम् — m. 2/s ( ऊर्ध्व + मूल BV6 ) — [aquele] do qual as raízes são para cima
अधःशाखम् — m. 2/s ( अधस् + शाखा BV6 ) — [aquele] do qual os galhos são para baixo
अश्वत्थम् — m. 2/s ( अश्वत्थ ) — figueira
प्राहुः — v. 3/p p.per. ( प्र-√अह् 5P ) — [eles] falaram
अव्ययम् — m. 2/s ( अव्यय ) — imutável
छन्दांसि — n. 1/p ( छन्दस् ) — Veda
यस्य — m. 6/s ( यद् ) — da qual
पर्णानि — n. 1/p ( पर्ण ) — folhas
यः — m. 1/s ( यद् ) — o qual
तम् — m. 2/s ( तद् ) — ele
वेद — v. 3/s p.per. ( √विद् 2P ) — [ele] conheceu
सः — m. 1/s ( तद् ) — ele
वेदवित् — m. 1/s ( वेद + √विद् 2P UTP ) — [o] que conhece os Vedas
Śrībhagavat falou: falaram [da] figueira imutável da qual as raízes são para cima, [e] os galhos são para baixo, da qual as folhas [são] os Vedas. [Aquele] que conheceu ela, ele [é] conhecedor dos Vedas.
1.1. श्रीभगवान् – lit. “Bhagavat [provido de] Śrī”
1.2. भगवान् > Bhagavat (f. Bhagavatī) é o adjetivo para aquele que possui (-vat) as seis virtudes (bhaga) absolutas: 1. aiśvarya, soberania; 2. vīrya, poder; 3. yaśas, fama; 4. śrī, prosperidade; 5. jñāna, conhecimento; 6. vairāgya, desapego ( ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः । ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णां भग इतीरना ॥विष्णु-पुराण ६.५.७४॥)
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥२॥
अधः — ind. — para baixo
च — ind. — e
ऊर्ध्वम् — ind. — para cima
प्रसृताः — f. 1/p ( प्र-√सृ 1P ppp. ) — espalhadas
तस्य — m. 6/s ( तद् ) — dele
शाखाः — f. 1/p ( शाखा ) — galhos
गुणप्रवृद्धाः — f. 1/p ( गुण + प्र-√वृध् 1A ppp. TP3 ) — crescidas (desenvolvidas, nutridas) pelas guṇas
विषयप्रवालाः — f. 1/p ( विषय + प्रवाल BV6 ) — [aquelas] das quais os brotos são os objetos dos sentidos
अधः — ind. — para baixo
च — ind. — e
मूलानि — n. 1/p ( मूल ) — raízes
अनुसन्ततानि — n. 1/p ( अनु-सम्-√तन् 8U ppp. ) — estendidos, espalhados
कर्मानुबन्धीनि — n. 1/p ( कर्मन् + अनु-बन्ध-इन् TP2 ) — [aqueles] que aprisionam às ações
मनुष्यलोके — m. 7/s ( मनुष्य + लोक TP6 ) — no mundo dos homens
Espalhados para cima e para baixo, os galhos dela, dos quais brotos são os objetos dos sentidos [são] nutridos pelas guṇas. E, estendidas para baixo, as raízes [são] as que aprisionam [as pessoas] às ações no mundo dos homens.
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते
नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलं
असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥३॥
न — ind. — não
रूपम् — n. 1/s ( रूप ) — forma
अस्य — m. 6/s ( इदम् ) — desse
इह — ind. — aqui
तथा — ind. — da mesma forma
उपलभ्यते — v. 3/s pres. v.pas. ( उप-√लभ् 1A ) — [ele] é compreendida
न — ind. — não
अन्तः — m. 1/s ( अन्त ) — fim
न — ind. — não
च — ind. — e
आदिः — m. 1/s ( आदि ) — início
न — ind. — não
च — ind. — e
सम्प्रतिष्ठा — f. 1/s ( सम्प्रतिष्ठा ) — permanência¹
अश्वत्थम् — m. 2/s ( अश्वत्थ ) — figueira
एनम् — m. 2/s ( इदम् ) — este
सुविरूढमूलम् — m. 2/s ( सु-वि-√रुह् 1P ppp. + मूल BV6 ) — [aquele] do qual a raiz é muito crescida
असङ्गशस्त्रेण — n. 3/s (( अ + सङ्ग NTP ) + शस्त्र TP6 ) — com a arma do desapego
दृढेन — n. 3/s ( √दृंह् 1P ppp. ) — com o firmado (firme)
छित्त्वा — ind. ( √छिद् 7U ger. ) — tendo cortado
Aqui, a forma dela não é compreendida dessa forma. Não [existe] o fim, e nem o início, e nem a permanência [dela]. Tendo cortado esta figueira do qual a raiz é muito crescida com a firme arma do desapego […]
1. MW: सम्-प्रतिष्ठा b f. perseverance, BhP. permanence, continuance (as opp. to, ‘beginning’ or ‘end’), Bhag.
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥४॥
ततः — ind. — então
पदम् — n. 1/s ( पद ) — local
तत् — n. 1/s ( तद् ) — esse
परिमार्गितव्यम् — n. 1/s ( परि-√मार्ग् 1P gerund. ) — [aquele] que deve ser buscado
यस्मिन् — n. 2/s ( यद् ) — no qual
गताः — m. 1/p ( √गम् 1P ppp. ) — idos (os que foram)
न — ind. — não
निवर्तन्ति — v. 3/p pres. ( नि-√वृत् 1A ) — [eles] retornam
भूयः — ind. ( भूयस् ) — novamente
तम् — m. 2/s ( तद् ) — esse
एव — ind. — de fato
च — ind. — e
आद्यम् — m. 2/s ( आद्य ) — primordial
पुरुषम् — m. 2/s ( पुरुष ) — pessoa
प्रपद्ये — v. 1/s pres. ( प्र-√पद् 4A ) — [eu] recorro, busco refúgio
यतः — ind. — do qual¹
प्रवृत्तिः — f. 1/s ( प्रवृत्ति ) — manifestação, criação
प्रसृता — f. 1/s ( प्र-√सृ 1P ppp. ) — ida adiante (advém)
पुराणी — f. 1/s ( पुराण ) — antiga
[…] Então os que foram no [local] que [é] o local que deve ser buscado, não retornam novamente. E [esse local deve ser buscado com a atitude de: “eu] recorro de fato a essa pessoa primordial do qual a antiga manifestação advém[”].
1. APTE: यतस् ind. [यद्-तसिल्] (often used merely for the abl. of the relative pronoun यद्)
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैः
गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥५॥
निर्मानमोहाः — m. 1/p ( निस् + ( मान + मोह DVI ) BV ) — [aqueles] livres de orgulho e confusão
जितसङ्गदोषाः — m. 1/p ( √जि 1P ppp. + ( सङ्ग + दोष TP6 ) BV3 ) — [aqueles] pelos quais o equívoco do apego foi vencido
अध्यात्मनित्याः — m. 1/p ( अधि-आत्मन् + नित्य BV6 ) — [aqueles] dos quais a ação constante é relativa ao Eu¹
विनिवृत्तकामाः — m. 1/p ( वि-नि-√वृत् 1A ppp. + काम BV6 ) — [aqueles] dos quais os desejos cessaram
द्वन्द्वैः — n. 3/p ( द्वन्द्व ) — pelos pares de opostos
विमुक्ताः — m. 1/p ( वि-√मुच् 6U ppp. ) — liberados²
सुखदुःखसंज्ञैः — n. 3/p (( सुख + दुःख DVI ) + संज्ञ TP6 ) — pelos chamados de prazer e sofrimento
गच्छन्ति — v. 3/p pres. ( √गम् 1P ) — [eles] vão
अमूढाः — m. 1/p ( अ + √मुह् 4P ppp. NTP ) — não iludidos
पदम् — n. 2/s ( पद ) — local
अव्ययम् — n. 2/s ( अव्यय ) — imutável, indeclinável
तत् — n. 2/s ( तद् ) — esse
[Aqueles que são] livres de orgulho e confusão, pelos quais o equívoco do apego foi vencido, dos quais a ação constante é relativa ao Eu, dos quais os desejos cessaram, liberados dos pares de opostos chamados de prazer e sofrimento, [Esses] não iludidos vão a esse local imutável.
1. APTE: नित्यं An indispensable or inevitable act.
2. APTE: √मुच् — Pass. (मुच्यते) 1 To be loosed or released, be freed or absolved from (with abl. or instr.)
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥६॥
न — ind. — não
तत् — n. 2/s ( तद् ) — ele
भासयते — v. 3/s pres. ( √भा 2P caus. ) — [ele] causa brilhar (ilumina)
सूर्यः — m. 1/s ( सूर्य ) — sol
न — ind. — não
शशाङ्कः — m. 1/s ( शश + अङ्क BV6 ) — [aquele] do qual a marca é o coelho (lua)¹
न — ind. — não
पावकः — m. 1/s ( पावक ) — fogo
यत् — n. 2/s ( यद् ) — o qual
गत्वा — ind. ( √गम् 1P ger. ) — tendo ido
न — ind. — não
निवर्तन्ते — v. 3/p pres. ( नि-√वृत् 1A ) — [eles] retornam
तत् — n. 1/s ( तद् ) — esse
धाम — n. 1/s ( धामन् ) — morada; residência
परमम् — n. 1/s ( परम ) — supremo
मम — 6/s ( अस्मद् ) — de mim
O sol não ilumina ele, nem a lua, nem o fogo. Tendo ido ao que [é] a minha morada suprema, [as pessoas] não retornam.
1. शशाङ्क > MW.: b m. ‘hare-marked’, the moon, MBh. ; Kāv. &c.
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥७॥
मम — 6/s ( अस्मद् ) — de mim
एव — ind. — de fato, mesmo
अंशः — m. 1/s ( अंश ) — parte
जीवलोके — m. 7/s ( जीव + लोक TP6 ) — no mundo dos vivos
जीवभूतः — m. 1/s ( जीव + भूत KD ) — ser [que é] vivo
सनातनः — m. 1/s ( सनातन ) — perpétuo
मनःषष्ठानि — n. 2/p ( मनस् + षष्ठ BV6 ) — [aqueles] dos quais o sexto é a mente
इन्द्रियाणि — n. 2/p ( इन्द्रिय ) — órgãos de sentido
प्रकृतिस्थानि — n. 2/p ( प्रकृति + √स्था 1P UTP ) — [aqueles] que ficam na prakṛti (em si, no corpo físico)¹
कर्षति — v. 3/s pres. ( √कृष् 1P ) — [ele] arrasta para si
A parte de mim mesmo [que], no mundo dos vivos, [é] o ser vivo perpétuo, [no momento da morte,²] arrasta para si os órgãos de sentido, cujo sexto é a mente, e que fica na prakṛti.
1. Ś.Bh: प्रकृतिस्थानि स्वस्थाने कर्णशष्कुल्यादौ प्रकृतौ स्थितानि
2. Esse “no momento da morte” foi inserido por conta do contexto do próximo verso.
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥८॥
शरीरम् — n. 2/s ( शरीर ) — corpo [diferente do anterior¹]
यत् — n. 2/s ( यद् ) — o qual
अवाप्नोति — v. 3/s pres. ( अव-आ-√आप् 5P ) — [ele] alcança, obtém
यत् — n. 2/s ( यद् ) — o qual (quando²)
च — ind. — e
अपि — ind. — também, mesmo, apesar
उत्क्रामति — v. 3/s pres. ( उत्-√क्रम् 1U ) — [ele] parte, vai embora
ईश्वरः — m. 1/s ( ईश्वर ) — jīva (o senhor [do corpo]³)
गृहीत्वा — ind. ( √ग्रह् 9U ger. ) — tendo pego
एतानि — n. 2/p ( एतद् ) — esses
संयाति — v. 3/s pres. ( सम्-√या 2P ) — [ele] vai embora
वायुः — m. 1/s ( वायु ) — vento
गन्धान् — m. 2/p ( गन्ध ) — fragrâncias
इव — ind. — assim como
आशयात् — m. 5/s ( आशय ) — do recipiente (uma flor, etc…⁴)
Quando o jīva parte e também obtém um corpo [diferente do anterior]⁵, tendo pego esses [órgãos de sentido, ele] vai embora, assim como o vento [carrega] as fragrâncias do [seu] recipiente (uma flor, etc…).
1. Ś.Bh: पूर्वस्मात् शरीरात् शरीरान्तरम्
2. Ś.Bh: यच्चापि यदा चापि
3. Ś.Bh: ईश्वरः देहादिसङ्घातस्वामी जीवः
4. Ś.Bh: आशयात् पुष्पादेः
5. A ordem do verbos (अवाप्नोति / उत्क्रामति) precisa ser invertida para fazer sentido (Ś.Bh: श्लोकस्य द्वितीयपादः अर्थवशात् प्राथम्येन सम्बध्यते)
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥९॥
श्रोत्रम् — n. 2/s ( श्रोत्र ) — ouvido
चक्षुः — n. 2/s ( चक्षुस् ) — olho
स्पर्शनम् — n. 2/s ( स्पर्शन ) — [órgão de sentido do] tato (pele)
च — ind. — e
रसनम् — n. 2/s ( रसन ) — [órgão de sentido do] paladar (língua)
घ्राणम् — n. 2/s ( घ्राण ) — [órgão de sentido do] olfato (nariz)
एव — ind. — de fato
च — ind. — e
अधिष्ठाय — ind. ( अधि-√स्था 1P ger. ) — tendo assumido, se estabelecido
मनः — n. 2/s ( मनस् ) — mente
च — ind. — e
अयम् — m. 1/s ( इदम् ) — este
विषयान् — m. 2/p ( विषय ) — objetos dos sentidos
उपसेवते — v. 3/s pres. ( उप-√सेव् 1A ) — [ele] desfruta
Tendo de fato assumido o ouvido, o olho, a pele, a língua, o nariz e a mente, este [jīva] desfruta dos objetos dos sentidos.
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥१०॥
उत्क्रामन्तम् — m. 2/s ( उत्-√क्रम् 1U ppra. ) — [aquele] que está partindo
स्थितम् — m. 2/s ( √स्था 1P ppp. ) — [aquele] que foi permanecido
वा — ind. — ou
अपि — ind. — mesmo
भुञ्जानम् — m. 2/s ( √भुज् 7U pprp. ) — [aquele] que está sendo desfrutado *?
वा — ind. — ou
गुणान्वितम् — m. 2/s ( गुण + अनु-√इ 2P ppp. TP3 ) — [aquele] que foi dotado de qualidades
विमूढाः — m. 1/p ( वि-√मुह् 4P ppp. ) — completamente iludidos
न — ind. — não
अनुपश्यन्ति — v. 3/p pres. ( अनु-√दृश् 1P ) — [eles] veem
पश्यन्ति — v. 3/p pres. ( √दृश् 1P ) — [eles] veem
ज्ञानचक्षुषः — m. 1/p ( ज्ञान+ चक्षुस् BV6 ) — [aqueles] dos quais os olhos são [do] conhecimento
Os completamente iludidos não veem [esse jīva], que está partindo [do corpo adquirido previamente¹], que está permanecido [no corpo²], que está desfrutando [os objetos dos sentidos³], que é dotado de qualidades [como felicidade, sofrimento, ilusão, etc…⁴]. [Por outro lado, aqueles] dos quais os olhos são [do] conhecimento veem [esse jīva dessa forma].
1. Ś.Bh: उत्क्रामन्तं देहं पूर्वोपात्तं परित्यजन्तं
2. Ś.Bh: स्थितं वापि देहे तिष्ठन्तं
3. Ś.Bh: भुञ्जानं वा शब्दादींश्च उपलभमानं
4. Ś.Bh: गुणान्वितं सुखदुःखमोहाद्यैः गुणैः अन्वितम्
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥११॥
यतन्तः — m. 1/p ( √यत् 1U ppra. ) — [aqueles] que estão esforçando-se
योगिनः — m. 1/p ( योगिन् ) — yogins
च — ind. — e
एनम् — m. 2/s ( इदम् ) — esse
पश्यन्ति — v. 3/p pres. ( √दृश् 1P ) — [eles] veem
आत्मनि — m. 7/s ( आत्मन् ) — em si (no próprio intelecto¹)
अवस्थितम् — m. 2/s ( अव-√स्था 1P ppp. ) — [aquele] que foi situado
यतन्तः — m. 1/p ( √यत् 1U ppra. ) — [aqueles] que estão esforçando-se
अपि — ind. — mesmo, até
अकृतात्मानः — m. 1/p (( अ + √कृ 8U ppp. NTP ) + आत्मन् BV6 ) — [aqueles] dos quais o eu (mente) não foi feito (aperfeiçoado²)
न — ind. — não
एनम् — m. 2/s ( इदम् ) — esse
पश्यन्ति — v. 3/p pres. ( √दृश् 1P ) — [eles] veem
अचेतसः — m. 1/p ( अ + चेतस् NBV ) — [aqueles] que sem mente (discriminação³)
Os yogins que estão esforçando-se veem esse [ātman] situado no próprio intelecto, [mas aqueles] cuja mente não foi aperfeiçoada [e] que não possuem discriminação, mesmo [sendo aqueles] que estão esforçando-se, não veem esse [ātman].
1. Ś.Bh: आत्मनि स्वस्यां बुद्धौ
2. Ś.Bh: अकृतात्मानः असंस्कृतात्मानः तपसा इन्द्रियजयेन च
3. Ś.Bh: अचेतसः अविवेकिनः
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥१२॥
यत् — n. 1/s ( यद् ) — o qual
आदित्यगतम् — n. 1/s ( आदित्य + √गम् 1P ppp. TP2 ) — ido para (situado¹) o sol
तेजः — n. 1/s ( तेजस् ) — luz
जगत् — n. 2/s ( जगत् ) — universo
भासयते — v. 3/s pres. ( √भा 2P caus. ) — [ele] ilumina
अखिलम् — n. 2/s ( अ + खिल NBV ) — [aquele] sem partes (inteiro)
यत् — n. 1/s ( यद् ) — o qual
चन्द्रमसि — m. 7/s ( चन्द्रमस् ) — na lua
यत् — n. 1/s ( यद् ) — o qual
च — ind. — e
अग्नौ — m. 7/s ( अग्नि ) — no fogo
तत् — n. 2/s ( तद् ) — esse
तेजः — n. 2/s ( तेजस् ) — luz
विद्धि — v. 2/s imp. ( √विद् 2P ) — saiba [você]
मामकम् — n. 2/s ( मामक ) — meu
A luz que ilumina o universo inteiro, que [brilha] na lua e que [brilha] no fogo, saiba que essa luz [é] minha.
1. Ś.Bh: आदित्यगतम् आदित्याश्रयम्
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥१३॥
गाम् — f . 2/s ( गो ) — vaca (terra¹)
आविश्य — ind. ( आ-√विश् 6P ger. ) — tendo adentrado
च — ind. — e
भूतानि — n. 2/p ( भूत ) — seres
धारयामि — v. 1/s pres. ( √धृ 10U ) — [eu] sustento
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
ओजसा — n. 3/s ( ओजस् ) — com energia
पुष्णामि — v. 1/s pres. ( √पुष् 9P ) — [eu] nutro
च — ind. — e
ओषधीः — f. 2/p ( ओषधी ) — ervas
सर्वाः — f. 2/p ( सर्व ) — todas
सोमः — m. 1/s ( सोम ) — lua
भूत्वा — ind. ( √भू 1P ger. ) — tendo tornado
रसात्मकः — m. 1/s ( रस + आत्मक TP6 ) — [aquele] que é feito de essências
Tendo adentrado a terra, eu sustento os seres com a [minha] energia, e, tendo [me] tornado a lua que é feita de essências, [eu] nutro todas as ervas.
1. Ś.Bh: गां पृथिवीम्
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥१४॥
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
वैश्वानरः — m. 1/s ( वैश्वानर ) — Vaiśvānara (fogo digestivo¹)
भूत्वा — ind. ( √भू 1P ger. ) — tendo tornado
प्राणिनाम् — m. 6/p ( प्राणिन् ) — dos seres vivos
देहम् — m. 2/s ( देह ) — corpo
आश्रितः — m. 1/s ( आ-√श्रि 1U ppp. ) — localizado
प्राणापानसमायुक्तः — m. 1/s (( प्राण + अपान DVI ) + सम्-आ-√युज् 7P ppp. TP3 ) — provido de prāṇa e apāna
पचामि — v. 1/s pres. ( √पच् 1U ) — [eu] cozinho, digiro
अन्नम् — n. 2/s ( अन्न ) — comida
चतुर्विधम् — n. 2/s ( चतुर् + विध BV6 ) — [aquele] do qual os tipos são quatro (quádruplo)
Eu, tendo me tornado Vaiśvānara, o fogo digestivo, que é localizado no corpo dos seres vivos, [e] que é provido de prāṇa e apāna, digiro a comida de quatro tipos².
1. Ś.Bh: वैश्वानरः उदरस्थः अग्निः
2. Os quatro tipos de comida são as: a serem bebidas, mastigadas, sugadas e lambidas (Ś.Bh: चतुर्विधं चतुष्प्रकारं भोज्यं भक्ष्यं चोष्यं लेह्यं च)
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥१५॥
सर्वस्य — m. 6/s ( सर्व ) — de todo
च — ind. — e
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
हृदि — n. 7/s ( हृद् ) — no coração
सन्निविष्टः — m. 1/s ( सम्-नि-√विश् 6A ppp. ) — entrado (entrei)
मत्तः — ind. ( अस्मद्-तस् ) — de mim
स्मृतिः — f. 1/s ( स्मृति ) — memória
ज्ञानम् — n. 1/s ( ज्ञान ) — conhecimento
अपोहनम् — n. 1/s ( अपोहन ) — esquecimento
च — ind. — e
वेदैः — m. 3/p ( वेद ) — pelos Vedas
च — ind. — e
सर्वैः — m. 3/p ( सर्व ) — por todos
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
एव — ind. — somente
वेद्यः — m. 1/s ( √विद् 2P gerund. ) — [aquele] a ser conhecido, conhecível
वेदान्तकृत् — m. 1/s ( वेदान्त + √कृ 8U UTP ) — autor de Vedānta
वेदवित् — m. 1/s ( वेद + √विद् 2P UTP ) — conhecedor dos Vedas
एव — ind. — somente
च — ind. — e
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
Eu entrei no coração de todo[s os seres]. A memória, o conhecimento e o esquecimento [vêm] de mim. Somente eu [sou] conhecível por todos os Vedas, e somente eu [sou] o autor de Vedānta e o conhecedor dos Vedas.
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥१६॥
द्वौ — m. 1/d ( द्वि ) — dois
इमौ — m. 1/d ( इदम् ) — estes [dois]
पुरुषौ — m. 1/d ( पुरुष ) — [duas] pessoas
लोके — m. 7/s ( लोक ) — no mundo
क्षरः — m. 1/s ( क्षर ) — perecível
च — ind. — e
अक्षरः — m. 1/s ( अ + क्षर NTP ) — imperecível
एव — ind. — de fato
च — ind. — e
क्षरः — m. 1/s ( क्षर ) — perecível
सर्वाणि — n. 1/p ( सर्व ) — todos
भूतानि — n. 1/p ( भूत ) — seres
कूटस्थः — m. 1/s ( कूट + √स्था 1P UTP ) — situado firme
अक्षरः — m. 1/s ( अ + क्षर NTP ) — imperecível
उच्यते — v. 3/s pres. v.pas. ( √वच् 2P ) — [ele] é chamado
No mundo, [existem] estas duas pessoas: o perecível e o [que é] de fato imperecível. Todos os seres [são chamados] de imperecível [enquanto] o que está situado firme é chamado de imperecível.
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥१७॥
उत्तमः — m. 1/s ( उत्तम ) — supremo
पुरुषः — m. 1/s ( पुरुष ) — pessoa
तु — ind. — mas
अन्यः — m. 1/s ( अन्य ) — outro
परमात्मा — m. 1/s ( परम + आत्मन् KD ) — eu supremo
इति — ind. — aspas
उदाहृतः — m. 1/s ( उत्-आ-√हृ 1P ppp. ) — chamado
यः — m. 1/s ( यद् ) — o qual
लोकत्रयम् — n. 2/s ( लोक + त्रय TP6 ) — tríade de mundos
आविश्य — ind. ( आ-√विश् 6P ger. ) — tendo adentrado
बिभर्ति — v. 3/s pres. ( √भृ 3U ) — [ele] sustenta
अव्ययः — m. 1/s ( अव्यय ) — indeclinável
ईश्वरः — m. 1/s ( ईश्वर ) — Īśvara
Mas a pessoa suprema [é] diferente, [ele é] chamado “o eu supremo”. [Esse] que, tendo adentrado a tríade de mundos, [a] sustenta, [esse é] o Īśvara indeclinável.
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥१८॥
यस्मात् — ind. — já que
क्षरम् — m. 2/s ( क्षर ) — perecível
अतीतः — m. 1/s ( अति-√इ 2P ppp. ) — ultrapassado (ultrapasso)
अहम् — 1/s ( अस्मद् ) — eu
अक्षरात् — m. 5/s ( अ + क्षर NTP ) — do imperecível
अपि — ind. — mesmo, até
च — ind. — e
उत्तमः — m. 1/s ( उत्तम ) — superior
अतः — ind. — então
अस्मि — v. 1/s pres. ( √अस् 2P ) — [eu] sou
लोके — m. 7/s ( लोक ) — no mundo
वेदे — m. 7/s ( वेद ) — no Veda
च — ind. — e
प्रथितः — m. 1/s ( √प्रथ् 1A ppp. ) — renomado
पुरुषोत्तमः — m. 1/s ( पुरुष + उत्तम TP7 ) — supremo dentre as pessoas
Já que eu ultrapasso o perecível, e [sou] superior até mesmo ao imperecível, então [eu] sou renomado no mundo e no Veda [como] o supremo dentre as pessoas.
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥१९॥
यः — m. 1/s ( यद् ) — o qual
माम् — 2/s ( अस्मद् ) — eu
एवम् — ind. — dessa forma
असंमूढः — m. 1/s ( अ + सम्-√मुह् 4P ppp. NTP ) — não-iludido
जानाति — v. 3/s pres. ( √ज्ञा 9U ) — [ele] conhece
पुरुषोत्तमम् — m. 2/s ( पुरुष + उत्तम TP7 ) — supremo dentre as pessoas
सः — m. 1/s ( तद् ) — ele
सर्ववित् — m. 1/s ( सर्व + √विद् 2P UTP ) — conhecedor de tudo
भजति — v. 3/s pres. ( √भज् 1P ) — [ele] venera
माम् — 2/s ( अस्मद् ) — eu
सर्वभावेन — m. 3/s ( सर्व + भाव KD ) — com a atitude de “[sou o eu de] todos”¹
भारत — m. v/s ( भारत ) — ó descendente de Bharata (Arjuna)!
[Aquele] que [é] não-iludido [e que] me conhece dessa forma como o supremo dentre as pessoas, esse conhecedor de tudo me venera com a atitude de “[sou o eu de] todos”, ó descendente de Bharata!
1. Ś.Bh: सर्वभावेन सर्वात्मतया
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥२०॥
इति — ind. — aspas
गुह्यतमम् — n. 1/s ( √गुह् 1U gerund. -तम ) — maior segredo ([o] que deve ser escondido)
शास्त्रम् — n. 1/s ( शास्त्र ) — ensinamento
इदम् — n. 1/s ( इदम् ) — este
उक्तम् — n. 1/s ( √वच् 2P ppp. ) — dito
मया — 3/s ( अस्मद् ) — por mim
अनघ — m. v/s ( अ + नघ NBV ) — ó sem-demérito (Arjuna)
एतत् — n. 2/s ( एतद् ) — este
बुद्ध्वा — ind. ( √बुध् 1U ger. ) — tendo conhecido
बुद्धिमान् — m. 1/s ( बुद्धि-मत् ) — possuidor de intelecto (inteligente, sábio)
स्यात् — v. 3/s pot. ( √अस् 2P ) — [ele] deve tornar-se
कृतकृत्यः — m. 1/s ( √कृ 8U ppp. + √कृ 8U gerund. BV3 ) — [aquele] pelo qual o que deve ser feito foi feito
च — ind. — e
भारत — m. v/s ( भारत ) — ó descendente de Bharata (Arjuna)!
Eis o ensinamento, o maior segredo dito por mim, ó sem-demérito! Tendo conhecido ele, deve tornar-se sábio e cujos afazeres foram feitos, ó descendente de Bharata!
ओं तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे पुरुषोत्तमयोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥
ओम् — ind. — Om
तत् — n. 1/s ( तद् ) — aquilo
सत् — n. 1/s ( सत् ) — existência
इति — ind. — aspas
श्रीमद्भगवद्गीतासु — f. 7/p (( श्री-मत् + भग-वत् KD ) + गीता TP6 ) — nas Bhagavadgītās *?
उपनिषत्सु — f. 7/p ( उपनिषद् ) — nas upaniṣads
ब्रह्मविद्यायाम् — f. 7/s ( ब्रह्मन् + विद्या TP6 ) — no conhecimento de brahman
योगशास्त्रे — n. 7/s ( योग + शास्त्र TP6 ) — no ensinamento de yoga
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे — m. 7/s ((( श्री + कृष्ण MKD ) + अर्जुन DVI ) + संवाद TP6 ) — diálogo entre śrī-Kṛṣṇa e Arjuna
पुरुषोत्तमयोगः — m. 1/s (( पुरुष + उत्तम TP7 ) + योग TP6 ) — capítulo sobre o supremo dentre as pessoas
नाम — ind. — de nome
पञ्चदशः — m. 1/s ( पञ्चन् + दशन् DKD ) — décimo quinto
अध्यायः — m. 1/s ( अध्याय ) — capítulo
“Om tat sat”. [Eis] o décimo quinto capítulo de nome “capítulo sobre o supremo dentre as pessoas”, [que é] sobre o diálogo entre śrī-Kṛṣṇa e Arjuna, [que é tanto] o ensinamento de yoga [quanto] o conhecimento de brahman, [que está] nas Bhagavadgītās [que são equivalentes às] upaniṣads.